محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1441

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

[ سنهء 1212 هجرى - سنهء 1797 مسيحى ] آسيا ( ايران ) - روز دويّم محرّم اين سال خبر شهادت شاه شهيد سعيد آقا محمّد شاه طاب‌ثراه در شيراز به حضرت مستطاب جهانبانى رسيد ، و حامل خبر بابايوسف شاطر بود كه در پياده‌روى با باد دعوى همقدمى داشت - جلوس حضرت امجد اعظم بر تخت خاقانى و اريكهء سلطنت در روز عيد رمضان اين سال خيرمآل است چنان كه ذكر خواهد شد . ولى به‌زعم بعضى از مورّخين در هيجدهم محرّم در شيراز سلطنت خود را اعلام ، و جلوسى نه با تمام تشريفات تاج‌گذارى فرمودند و احكام و فرامين به حكّام ولايات و ايالات مرقوم و صادر گرديد كه در وقت معيّن به دار الخلافهء طهران حاضر شوند . بعد از آن نواب شاهزاده محمّد على ميرزا را نيابت شيراز داده در اواخر ماه محرّم موكب مسعود خاقانى از شيراز انتهاض نموده روز بيستم ماه صفر به دار الخلافهء طهران نزول اجلال فرمودند . بعضى حركت موكب خاقانى را از شيراز روز بيستم محرّم و ورود به دار الخلافه را در چهارم صفر نوشته‌اند ولى روايت اوّل طرف اعتماد است چنان كه نواب و الا حاجى معتمد الدوله در كتاب جام جم همينطور مرقوم و ضبط فرموده‌اند - خلاصه در كناره كرد نواب حسينقلى خان و حاجى ابراهيم خان و ساير امرا بار حضور همايون يافتند و نواب حسينقلى خان به آوردن عليقلى خان عمّو كه سوداى سلطنت در سر داشت مأمور شد . و عليقلى خان دو روز بعد از ورود به دار الخلافه از حليهء بصر عارى گرديده او را در بارفروش موقوف بداشتند - نيز از اشخاصى كه بعد از شهادت شاه سعيد شهيد به خيال خودسرى و سربلندى افتاد صادق خان شقاقى بود - تبيين آنكه : قاتلين شاه جنّت جايگاه پس از ارتكاب اين شناعت اول كسى را كه از اين غايلهء هايله خبر كردند صادق خان شقاقى بود و او چون اين واقعه را باور نمىنمود قاتلان به بالين شهريار رضوان مكان شتافته جواهر گرانبها و لآلى و درارى ثمينهء مخصوص شخص سلطنت را برداشته نزد صادق خان آورده به او تسليم كردند و او يقين بر ماجرى نموده و تشعشع جواهر شاهوار و لآلى آبدار در دماغ او سوداى سلطنت توليد كرد . لهذا بىتأمّل از قلعهء پناه‌آباد بيرون آمد و مصمّم عراق شد ، يعنى